افتادگی پلک یا پتوز یکی از مشکلاتی است که ممکن است از زمان تولد یا در دوران کودکی و نوجوانی دیده شود و معمولا باعث نگرانی پدر و مادرها می شود. این مشکل علاوه بر اینکه ظاهر چشم ها را تغییر می دهد، گاهی می تواند باعث کاهش دید یا تنبلی چشم در کودک شود. به همین دلیل، شناخت بهترین روش درمان پتوز در کودکان و نوجوانان بسیار مهم است تا هم ظاهر چهره طبیعی تر شود و هم بینایی کودک دچار مشکل نشود.
پتوز یا افتادگی پلک در کودکان و نوجوانان چیست؟
پتوز یا افتادگی پلک، وقتی رخ می دهد که پلک بالایی پایین تر از حالت طبیعی قرار بگیرد و گاهی بخش یا تمام چشم را بپوشاند. این مشکل در کودکان و نوجوانان می تواند از زمان تولد وجود داشته باشد که به آن پتوز مادرزادی می گویند یا ممکن است در طول رشد به دلیل آسیب، بیماری یا ضعف عضلات پلک ایجاد شود. پتوز فقط ظاهر چهره را تغییر نمی دهد و باعث می شود چشم ها کمتر باز دیده شوند، بلکه ممکن است دید طبیعی کودک را هم محدود کند و مشکلاتی مثل تنبلی چشم، خستگی چشم یا اختلال در تمرکز هنگام مطالعه ایجاد کند. شدت پتوز می تواند متفاوت باشد، بعضی کودکان افتادگی پلک خفیف دارند که تنها روی زیبایی تاثیر می گذارد اما در موارد شدید، پلک ممکن است جلوی دید کودک را بگیرد و نیاز به اقدام سریع داشته باشد.
دلایل بروز پتوز در سنین پایین
پتوز یا افتادگی پلک در کودکان و نوجوانان می تواند دلایل مختلفی داشته باشد:
- پتوز مادرزادی: بعضی کودکان از زمان تولد با افتادگی پلک به دنیا می آیند که معمولا به دلیل رشد ناقص یا ضعف عضله ای است که پلک را بالا می برد.
- ضعف یا اختلال عضلات پلک: وقتی عضلات بالا برنده پلک درست کار نکنند، پلک نمی تواند بالا برود و باعث افتادگی می شود.
- آسیب یا ضربه به چشم یا پلک: ضربه های فیزیکی می توانند عضلات یا تاندون های پلک را تحت تأثیر قرار دهند و پتوز ایجاد کنند.
- بیماری های عصبی یا عضلانی: برخی اختلالات عصبی یا عضلانی باعث می شوند اعصاب یا عضلات پلک ضعیف شوند و پلک بالا نرود.
- عوارض جراحی یا مشکلات چشمی دیگر: بعد از عمل چشم یا برخی بیماری های چشمی، ممکن است پلک بالایی پایین تر قرار بگیرد.
- علل ژنتیکی یا سیستمیک نادر: برخی اختلالات ژنتیکی یا بیماری های عمومی بدن می توانند باعث افتادگی پلک در سنین پایین شوند.
علائم و نشانه های افتادگی پلک در کودکان
افتادگی پلک در بچه ها معمولا کم کم مشخص می شود و اگر زود تشخیص داده نشود، می تواند روی دید و رشد چشم تاثیر بگذارد. اگر پدر و مادر علائم را بشناسند، می توانند سریع تر کودک را برای معاینه و درمان پیش پزشک ببرند:
- پایین آمدن پلک بالا روی چشم: مهم ترین نشانه این است که پلک بالایی پایین تر از حالت عادی قرار می گیرد و جلوی مردمک چشم را می گیرد.
- بالا گرفتن چانه یا خم کردن سر: بعضی از بچه ها برای اینکه بهتر ببینند، سرشان را به عقب می برند یا چانه را بالا می گیرند تا از زیر پلک افتاده نگاه کنند.
- چشم های نیمه باز یا خسته: چشم های کودک ممکن است همیشه نیمه باز به نظر برسند یا زود خسته شوند، چون برای باز نگه داشتن آن ها تلاش می کند.
- تفاوت در اندازه چشم ها: در نگاه اول ممکن است یکی از چشم ها کوچک تر به نظر برسد، چون پلک بالایی آن پایین آمده است.
- تنبلی چشم: وقتی پلک پایین آمده جلوی دید را بگیرد، چشم کمتر کار می کند و ممکن است دچار تنبلی شود.
- بالا رفتن ابروها: بعضی از کودکان برای اینکه چشمشان بازتر شود، ابروهایشان را بالا می برند تا پلک کمی بالا برود.
- اشک ریزش و سوزش چشم: به خاطر تماس زیاد پلک با سطح چشم یا تحریک مداوم، ممکن است چشم قرمز شود یا زیاد اشک بریزد.
بهترین روش درمان پتوز برای کودکان و نوجوانان
انتخاب روش درمان پتوز در کودکان و نوجوانان بستگی به شدت افتادگی پلک، علت ایجاد آن و سلامت عمومی کودک دارد. مناسب ترین روش های درمان پتوز برای کودکان و نوجوانان عبارتند از:
- جراحی مستقیم پلک: رایج ترین و موثرترین روش برای کودکانی که عضله بالا برنده پلک ضعیف یا ناقص است. در این روش عضله یا تاندون تقویت می شود تا پلک بالا برود و دید طبیعی برگردد.
- مینی لیفت یا جراحی کم تهاجمی: برای موارد خفیف یا متوسط، روش های کم تهاجمی پلک را بالا می برند و ظاهر طبیعی ایجاد می کنند. این روش ها درد کمتر و دوران نقاهت کوتاه تری نسبت به جراحی کامل دارند.
- درمان موقت با نوار یا پلک بند مخصوص: برای کودکان کوچک یا کودکانی که رشد چشم کامل نشده، ابزارهای موقت کمک می کنند پلک در موقعیت مناسب قرار گیرد و بینایی دچار مشکل نشود.
- اصلاح همزمان مشکلات بینایی: اگر افتادگی پلک باعث تنبلی چشم یا مشکلات بینایی شده باشد، درمان پتوز معمولا همراه با عینک، پوشش چشم یا درمان تنبلی چشم انجام می شود تا دید طبیعی شود.
مراجعه به پزشک برای درمان پتوز در کودکان و نوجوانان
درمان افتادگی پلک یا پتوز در کودکان و نوجوانان باید حتما با دقت و زیر نظر پزشک متخصص انجام شود، چون این مشکل فقط روی ظاهر چشم تاثیر نمی گذارد، بلکه ممکن است باعث کاهش دید یا تنبلی چشم هم بشود. دکتر احسان عباس نیا، جراح پلک و متخصص زیبایی چشم، با تجربه زیاد در درمان افتادگی پلک در سنین پایین، می توانند وضعیت پلک ها، عضلات و پوست اطراف چشم را با دقت بررسی کنند و مناسب ترین روش درمان را برای هر کودک انتخاب کنند. ایشان با مهارت بالا از روش هایی استفاده می کنند که نتیجه طبیعی و ایمن داشته باشد تا بدون اینکه رشد طبیعی پلک یا بینایی او آسیب ببیند، چشم ها بازتر و چهره کودک شاداب تر به نظر برسد. دکتر عباس نیا همچنین تمام نکات مهم مراقبت قبل و بعد از عمل را به والدین توضیح می دهند تا روند بهبودی راحت تر طی شود و عوارضی مثل ورم یا کبودی به حداقل برسد. برای دریافت نوبت مشاوره می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر عباس نیا اقدام کنید.
